بودايى ثبت شده است ، اين برداشت را تقويت مىكند كه متن اصلى را به كاملترين و درست‌ترين وجه بازمىنماياند . امّا همزمان اين انديشه به ذهن خطور مىكند كه گويا روايت عربى بر روايت فارسى مقدّم است ، امرى كه در موارد ديگر معمول نبود . امّا دليلى بنيادى براى اين فرضيهء البتّه بسيار جالب نمىتوان ارائه داد « 1 » . مينياتورها قديمىترين و ظريف‌ترين مينياتورهاى ترسيم شده براى تاريخ هند ، همانند مينياتورهاى متعلّق به تاريخ چين و تاريخ بنى اسراييل در نسخهء عربى پديد آمده در سال 15 / 1314 از دومين جلد تاريخ عالم ، جامع التّواريخ ، متعلّق به انجمن سلطنتى آسيايى ( Royal Asiatic Society ) در لندن است « 2 » . نيمهء اوّل و همزمان قديمىتر ( 1306 ) همان نسخه ، كه در تصرّف دانشگاه ادينبورو است ، اخيرا توسط دكتر رايس ( D . T . Rice ) و بازيل‌گرى ( B . Grey ) ، دو تن از كارشناسان تراز اوّل كه هردو در اين زمان درگذشته‌اند ، به شكلى ممتاز در نسخهء عكسى منتشر ، و از نظر هنرى و سبك‌شناسى بررسى شده است « 3 » . از آنجا كه اندك تذهيب كارىهاى به جا مانده در نسخهء لندن تاريخ هند ، هرچند نسبت به نسخهء اوّل كمتر گويا است ، به همان مكتب هنرى تعلّق دارد كه پرداختن مجدّد به ويژگىهاى ذكر شده توسّط نويسندگان ياد شده امرى

--> ( 1 ) . بخش اوّل ، تا آنجا كه براساس اثر بيرونى است ، بايد عربى بوده باشد . امّا در همان بخش دوم ، در جاهايى كه در پاره نسخهء عربى واژه‌هايى فارسى ديده مىشود ، ترديدهايى به وجود مىآيد ( مقايسه شود با : ( Jahn , RI , LXVI , A . 86 , . امّا در رابطه با فهرست كتاب‌ها همه چيز براى ما نامعلوم است ، در اينجا به‌عنوان محتمل‌ترين امكان بايد به تقدّم روايت عربى انديشيد . ( 2 ) . مقايسه شود با توضيحات دربارهء نسخه‌هاى خطى . ( 3 ) . D . T . RICE , Who Were the Painters of the Edinburgh Rashid al - Din In : GAJ , XIV ( 1970 ) . 1 - 3 , 181 - 185 ; D . T . RICE , Islamic Painting . A survey ( Edinburgh 1971 ) ; D . T . RICE and B . GRAY , the illustrations to the World - history of Rashid al - Din ( Edinburgh 1976 ) .